LECZENIE DEFORMACJI STÓP W ARTROGRYPOZIE





Najczęściej, bo u niemal 98% chorych z amioplazją i u 70% dzieci ogólnie z artrogrypozą występuje tzw. stopa końsko-szpotawa. Znacznie rzadziej, spotyka się tzw. wrodzoną stopę płaską (vertical talus), częściej w artrogrypozach dystalnych. Sporadycznie spotyka się izolowaną końskość (ok.1% chorych), wrodzone przywiedzenie przodostopia (metatarsus adductus), stopę końsko-koślawą (equinovalgus) lub piętowo-koślawą (calcaneovalgus).

Cele leczenia deformacji stóp w artrogrypozie opisali w roku 1970 Lettin i Lloyd Roberts jako konwersja zdeformowanej stopy w "platformę", umożliwiająca podparcie ciała na całej podeszwie stopy (w języku angielskim opisuje to określenie "plantigrade foot"), tym samym pozwalającej na pionizację i samodzielne chodzenie. Ruchomość stawów stopy jest w przypadkach artrogrypoz sprawą drugorzędną, jednakże stopa powinna być niebolesna, zaś jej kształt powinien umożliwiać zarówno stosowanie koniecznych w leczeniu ortez jak i standardowego obuwia.

Istotnym aspektem jest też subiektywna poprawa jakości życia chorych z artrogrypozą, nie tylko poprzez uzyskanie korekcji stopy, ale też zmniejszenie uciążliwości procesu leczenia a więc liczby operacji, pobytów w szpitalu itd., a także zminimalizowanie ryzyka komplikacji. Jak pisze Harold van Bosse: realistyczne cele leczenia stóp w artrogrypozie powinno osiągać się możliwie jak najmniejszą liczbą koniecznych operacji o możliwie jak najmniejszym zakresie.

W latach 80-tych i 90-tych standardem leczenia zniekształceń stop u chorych z artrogrypozą były agresywne techniki operacyjne - tzw. korekcji na częściach miękkich lub np. usunięciu kości skokowej (talektomia). W ostatnich 10 latach coraz popularniejsze i coraz skuteczniejsze staje się stosowanie techniki Ignatio Ponsetiego do leczenia artrogrypotycznych stóp końsko szpotawych, choć sam Autor, wielki Ignatio Ponseti uważał, ze jego metoda nie będzie skuteczna w artrogrypozie. W naszym szpitalu technikę Ponsetiego stosujemy od 15 lat. Zapewne jako pierwsi w Polsce ją wprowadzaliśmy i również jako pierwsi zaczęliśmy stosować ją - z sukcesem - u dzieci z artrogrypozą. Doświadczenia te znalazły odzwierciedlenie w publikacjach naukowych.

Obecnie zasady Ignatio Ponsetiego stanowią również podstawę wstępnego leczenia innych zniekształceń stóp w artrogrypozie (np. Michael Dobbs opracował metodę leczenia vertical talus w oparciu o zasady Ponsetiego). Choć często zniekształcenia te wymagają jednak interwencji chirurgicznej, to jednak rzadziej niż w przeszłości, a zakres koniecznych operacji jest znacznie mniejszy.